Adeus, Pulpite Irreversível?
Atualizado: 23 de set.
A nova proposta de classificação diagnóstica da AAE e ESE, então é um adeus ao termo Pulpite Irreversível ?
Atualização editorial EndoToday: consulte a síntese clínica atual na Trilha de Diagnóstico Endodôntico.
Contexto Histórico
Em 2009, a American Association of Endodontists (AAE) consolidou sua terminologia diagnóstica, definindo os termos “pulpite reversível” e “pulpite irreversível” como categorias principais para inflamações pulpares. Essa classificação serviu como guia clínico por mais de uma década, sendo amplamente incorporada em prontuários, livros-texto e pesquisas internacionais (AAE Consensus Conference Recommended Diagnostic Terminology, 2009).
Entretanto, ao longo dos anos, esse modelo passou a ser criticado pela comunidade científica. O termo irreversível sugere uma condição definitiva, condenando a polpa ao tratamento endodôntico radical (pulpectomia), sem considerar o potencial de reparo demonstrado em diversos estudos recentes.

O Problema do Termo “Irreversível”
O uso de “pulpite irreversível” implica que a inflamação pulpar não pode ser revertida, devendo obrigatoriamente levar ao tratamento endodôntico convencional. Porém, pesquisas clínicas e histológicas demonstraram que, mesmo em casos diagnosticados como “irreversíveis”, há potencial de sucesso com terapias mais conservadoras, como a Terapia Pulpar Vital (VPT), incluindo pulpotomias parciais e totais (Taha et al., 2017; Asgary et al., 2018).
Dessa forma, a classificação antiga não traduzia a realidade biológica da polpa dentária, que apresenta capacidade de reparo em diversos níveis inflamatórios.
Antes da técnica, vem o diagnóstico.
Na Endodontia, o erro raramente começa na obturação.
Muitas vezes, começa na interpretação incompleta da dor, dos testes clínicos e da radiografia.
Baixe gratuitamente o Guia Clínico de Diagnóstico e Tratamento Endodôntico da EndoToday.
A Nova Proposta AAE–ESE (2023–2025)
Reconhecendo essas limitações, a AAE e a European Society of Endodontology (ESE) formaram um comitê conjuntoque apresentou, em 2023, uma nova proposta de terminologia diagnóstica para consulta pública. O objetivo foi alinhar a nomenclatura às evidências contemporâneas sobre a biologia pulpar e os resultados clínicos da VPT.
Na nova tabela diagnóstica, os termos foram ajustados:
Pulpa normal
Pulpite leve (antes: reversível)
Pulpite severa (antes: irreversível)
Necrose pulpar
Essa mudança busca eliminar a ideia de “irreversibilidade absoluta” e promover a noção de um espectro inflamatório contínuo, em que a tomada de decisão clínica deve se basear em sinais, sintomas e condições do remanescente pulpar, e não em uma etiqueta diagnóstica estática (AAE–ESE Joint Committee Proposal, 2023).


Implicações Clínicas
A adoção dessa nova classificação tem impacto direto na prática:
Maior abertura para VPT – Casos antes indicados diretamente para tratamento endodôntico podem ser avaliados para terapias conservadoras.
Diagnóstico mais preciso – A terminologia reflete melhor a realidade histopatológica e clínica da polpa.
Alinhamento com a biologia – A visão em “espectro inflamatório” facilita a individualização do tratamento.
Ensino e pesquisa – A formação acadêmica deve incorporar essa atualização, preparando novos profissionais para uma prática mais biológica e conservadora.
“Do rótulo fixo à visão em espectro inflamatório: uma nova era para o diagnóstico pulpar.”
Conclusão
A substituição dos termos “pulpite reversível” e “irreversível” pela classificação leve e severa representa não apenas uma mudança terminológica, mas uma mudança de paradigma na Endodontia. O foco desloca-se de um diagnóstico determinista para uma avaliação mais integrada e dinâmica, favorecendo decisões clínicas conservadoras e baseadas em evidências.
Ainda que a proposta esteja em fase de consulta pública, é fundamental que professores, clínicos e pesquisadores conheçam e discutam essa atualização. A tendência é que, nos próximos anos, essa nomenclatura se torne o novo padrão de referência internacional.
Referências
American Association of Endodontists. Consensus Conference Recommended Diagnostic Terminology. Chicago: AAE, 2009.
Taha, N. A., et al. (2018). "Outcome of full pulpotomy using Biodentine in adult patients with symptoms indicative of irreversible pulpitis." International Endodontic Journal, 50(11): 940–948..
AAE–ESE Joint Committee. Proposed Terminology Update for Endodontic Diagnosis. AAE & ESE, 2023.
El Sweify, H. M., Abdelsalam, N., Hashem, N., Fouda, A. M., Bourauel, C., Sharaan, M. (2025). "Investigation of the location of the apical constriction in relation to the flash bar of an apex locator: a micro-CT study." Journal of Endodontics, 51(1): 12–20.
#Endodontia #endotoday #DentistaEndodontista #TratamentoDeCanal #EspecialistaEmEndodontia #EndodontiaBrasil #CanalRadicular #EndodontiaAvançada #MicroscopiaEndodôntica #EndodontiaModerna #ClínicaDeEndodontia




bj38 mình ghé vào thì gặp thông báo lỗi nên chưa xem được nội dung bên trong. Ban đầu cứ tưởng mạng nhà mình chập chờn, nhưng đọc phần giải thích mới biết kết nối giữa trang và máy chủ đang có vấn đề. Mình thấy thông báo như vậy khá dễ hiểu, không cần rành kỹ thuật vẫn nắm được lý do trang chưa hiện lên. Còn giao diện chính ra sao thì mình chưa thấy nên cũng không có gì để kể thêm, đợi lúc truy cập được rồi mới biết. Dù chỉ là trang báo lỗi, phần chữ đang hiện cũng đủ để mình hiểu tình hình, không phải ngồi đoán xem có chuyện gì. Hai mục…
E39 mình có mở qua lúc rảnh, định ngó một chút thôi nên cũng chưa đọc được bao nhiêu. Mình thường không kiên nhẫn với mấy trang vừa vào đã phải dò chỗ bấm, nên thấy menu dễ nhìn là có thiện cảm hơn rồi. Có hôm chỉ muốn xem nhanh vài thứ chứ không muốn ngồi đọc cả trang, kiểu sắp xếp này khá hợp với thói quen đó của mình. Mình chưa xem hết nên cũng chỉ kể chút ấn tượng ban đầu, không biết các phần bên trong ra sao. Nhưng ít nhất lúc lướt qua thì không thấy phải loay hoay tìm đường. Các nhóm nội dung trên trang được tách riêng, nhìn vào cũng dễ…
b33 có giao diện tiếng Việt nên mình thấy khá gần gũi, nhất là lúc mới mở trang và chưa biết nên xem chỗ nào trước. Mình không thích phải ngồi đoán tên mục hay đọc đi đọc lại mới hiểu, nên cách dùng tiếng Việt như này là vừa ổn. Chỉ ghé xem một lát thôi thì mình cũng chưa có nhiều điều để nói, chủ yếu để ý cách trang sắp xếp nội dung. Các chuyên mục chia riêng ra nên muốn xem phần nào thì nhìn vào phần đó, đỡ bị rối mắt vì mọi thứ chen chung. Với mình, cứ dễ đọc và dễ tìm lại thông tin là được, không cần trình bày cầu kỳ…
roll88.run mình ghé đọc lúc rảnh, chưa chơi hay dùng dịch vụ gì nên chỉ nói chút về phần nội dung thôi. Mình hay lướt nhanh, gặp bài viết dồn một mạch là dễ bỏ ngang, còn ở đây nhìn tiêu đề là biết đoạn nào cần đọc. Chẳng hạn phần nói về trường hợp không vào được trang được tách ra riêng, ai đang tìm chuyện đó chắc đỡ phải kéo qua nhiều nội dung không liên quan. Mình thấy cách trình bày vậy khá tiện, nhất là lúc xem trên điện thoại mà không muốn đọc hết từ đầu. Mấy thông tin khác mình chưa tìm hiểu kỹ nên cũng không có gì để nhận xét thêm. Phần…
trang chủ nk88 có cách chia nội dung thành từng mục riêng nên nhìn qua khá dễ nắm, không phải đọc liền một đoạn dài mới biết trang đang nói gì. Mình thường chỉ lướt tiêu đề trước, phần nào muốn tìm hiểu thêm thì mới dừng lại đọc, nên kiểu trình bày này khá hợp với mình. Có một chi tiết mình để ý là phần thể thao ghi rõ các loại thông tin được cập nhật, thay vì chỉ giới thiệu chung chung vài câu. Mình không đi sâu vào từng nội dung nên cũng chưa có nhận xét gì hơn, chủ yếu thấy cách giới thiệu như vậy dễ theo dõi. Đọc trên trang thì mình thích…